Jakie konsekwencje ma rozdzielność majątkowa w przypadku rozwodu?

Ustawowa wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami powstaje z chwilą zawarcia związku z mocy samego prawa. Taki stan rzeczy może być jednak modyfikowany poprzez zawarcie stosownej umowy (popularnie określanej mianem intercyzy). Rozdzielność majątkowa może pojawić się w danym małżeństwie w zasadzie w każdej chwili – czy ma ona jednak wpływ na sprawę rozwodową?

Czym jest rozdzielność majątkowa?

Majątek wspólny, który pojawia się w małżeństwie oznacza, że wszelkie środki w nim zgromadzone należą do obojga małżonków. Wraz z zakończeniem związku, wspólność majątkowa ustaje.

Strony w trakcie trwania swojego małżeństwa moją jednak zawrzeć umowę, która wprowadzi między nimi rozdzielność majątkową (a więc niejako samodzielnie doprowadzą do wcześniejszego ustania wspólności majątkowej pomiędzy nimi). Co ważne, taka umowa może być podpisana zarówno przed ślubem, jak i w dowolnym momencie trwania małżeństwa.

W razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. Każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem.

Majątki osobiste małżonków

Po ustanowieniu rozdzielności majątkowej w danym związku występują już tylko dwa majątki – majątek osobisty męża oraz majątek osobisty żony. Pojawienie się rozdzielności majątkowej powoduje, że małżonkowie nie potrzebują wzajemnie zgody na zaciągnięcie kredytu, nie są odpowiedzialni za długi współmałżonka, mają prawo żądać od siebie nawzajem zwrotu nakładów i wydatków poczynionych na majątek wspólny już po ustanowieniu rozdzielności.

Rozdzielność majątkowa, a rozwód

Wiele osób, które decyduje się na rozwiązanie małżeństwa zastanawia się, czy ustanowiona rozdzielność majątkowa będzie miała jakikolwiek wpływ na rozwód. Tak naprawdę, to czy w danym związku występuje ustawowa wspólność majątkowa, czy też rozdzielność nie ma żadnego wpływu na możliwość uzyskania wyroku rozwodowego.

Dla sądu najistotniejszą przesłanką jest bowiem trwałość i zupełność rozkładu pożycia małżeńskiego, a nie to jakie relacje majątkowe występują pomiędzy stronami toczącego się postępowania.

Jeśli w pozwie rozwodowym znalazł się wniosek o podział majątku pomiędzy małżonkami, to wówczas rozdzielność majątkowa ustanowiona w małżeństwie może mieć wpływ na wydłużenie całego postępowania.

Dlaczego lepiej nie łączyć rozwodu z podziałem majątku?

Ze względów praktycznych łączenie rozwodu z podziałem majątku nie jest często praktykowane – zabiera bowiem sporą ilość czasu i wymaga naprawdę dużego nakładu pracy zarówno ze strony sądu, jak i stron oraz ich pełnomocników.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej w małżeństwie ma jednak wpływ na kwestię podziału majątku po rozwodzie. Data ustanowienia rozdzielności majątkowej ma kluczowe znaczenie dla dokonania podziału majątku wspólnego – w tej dacie ustalamy skład tegoż majątku.

Kiedy ustanowić rozdzielność majątkową?

Wiemy już, że rozdzielność majątkowa może być ustanawiana w każdej chwili trwania małżeństwa. Pojawia się jednak pytanie czy po złożeniu pozwu rozwodowego strony w dalszym ciągu mogą zawrzeć umowę majątkową, która zniesie istniejącą pomiędzy nimi wspólność majątkową?

Zgodnie z przepisami aż do momentu uprawomocnienia się wyroku rozwiązującego małżeństwo, strony toczącego się postępowania pozostają w formalnym związku. Jeśli wcześniej takie osoby nie zawierały żadnej umowy majątkowej, to pomiędzy nimi istnieje oczywiście wspólność majątkowa. Czy złożenie pozwu rozwodowego niweczy możliwość uzyskania rozdzielności?

Uzyskanie rozdzielności majątkowej w wyroku rozwodowym jest niemożliwe – w tego rodzaju postępowaniach sąd nie ma bowiem do tego kompetencji. Tym samym w wyroku rozwodowym nie można orzec, że rozdzielność powstała z datą wsteczną.

Rozdzielność majątkowa podczas rozwodu

Możemy jednak założyć osobną sprawę w sądzie – o ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami. Orzeczenie w tym przypadku może zostać wydane także w trakcie trwania postępowania o rozwód, a nawet po uprawomocnieniu się wyroku rozwiązującego małżeństwo (o ile powództwo zostało wytoczone przed tą datą).

Możliwe jest zatem uzyskanie rozdzielności w czasie, gdy sprawa o rozwód toczy się przed sądem (choć będzie wymagało uczestnictwa w całkowicie odrębnym postępowaniu – orzeczenie rozwodu i ustanowienie rozdzielności majątkowej nigdy nie będzie rozpatrywane w ramach jednej sprawy).

Pamiętajmy też, że w każdym wypadku orzekając o ustanowieniu rozdzielności majątkowej sąd obowiązany jest z urzędu oznaczyć dzień jej ustanowienia.

Dosyć istotną informacją jest także to, że przypadku rozwodzących się małżonków zaprowadzenie ustroju rozdzielności majątkowej daje podstawy do złożenia wniosku o podział majątku. W takim przypadku równolegle w toku mogą być dwie sprawy: rozwodowa i działowa. Możliwe jest zatem uzyskanie rozwodu, jak i podziału majątku mniej więcej w tym samym czasie.

Adwokat Kraków - mecenas Michał Słomka

Profesjonalna pomoc adwokata

Nasza kancelaria oferuje profesjonalne wsparcie i kompleksową pomoc prawną na każdym etapie postępowania rozwodowego.

Pierwszy raz u adwokata?

Sprawdź od czego zacząć i jak wygląda pierwsza konsultacja z naszym adwokatem.