Kiedy rozwód cywilny jest niemożliwy?

Liczba rozwodów w Polsce z roku na rok stale rośnie. Wpływ na taki stan rzeczy mają nie tylko czasy, w których obecnie żyjemy, ale także szybsze sądy i lepszy dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej. Według GUS główną przyczyną rozwodów w naszym kraju jest tzw. niezgodność charakterów. Co czwarte rozstanie jest argumentowane właśnie tym powodem. Jeśli mówimy już o rozwodzie, warto zaznaczyć, że występuje on tylko w formie cywilnej.

Rozwód wg wiary i prawa

Małżeństwa w Polsce mogą przybierać charakter świecki oraz religijny – ten drugi typ występuje w naszym kraju głównie w obrządku katolickim. To z kolei oznacza, że rozwód może pojawić się wyłącznie w odniesieniu do związku świeckiego. Kościół katolicki nie uznaje bowiem instytucji rozwodu. W wyjątkowych sytuacjach można co prawda żądać unieważnienia związku kościelnego, jednak w praktyce wymaga to nie tylko sporej ilości czasu, ale także i spełnienia szeregu różnych warunków. Dużo prościej uzyskać tzw. „rozwód cywilny” – wystarczy bowiem odpowiedni prawnik i dobrze napisany pozew.

Czym jest rozwód cywilny?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami rozwód jest jedną z form zakończenia małżeństwa (oprócz jego unieważnienia oraz owdowienia). Trzeba przy tym pamiętać, że o zakończeniu trwania oficjalnego związku decydują nie tyle sami zainteresowani, lecz sąd (choć inicjatywa w tej kwestii niewątpliwe należy przede wszystkim do samych małżonków). Bez prawomocnego wyroku rozwiązującego małżeństwo, trwa ono zatem tak długo, jak długo żyją mąż i żona.

Zgodnie z treścią art. 56 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rozwiązanie małżeństwa może nastąpić wyłącznie, gdy doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. W praktyce owa zupełność polega na rozerwaniu 3 głównych więzi – fizycznej, gospodarczej oraz emocjonalnej. Z kolei trwałość rozkładu oznacza, że małżeństwa nie da się już uratować i rozerwanie powyższych więzi jest już nieodwracalne. Co ciekawe, powyższy przepis wskazuje, że pojawienie się zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego może nie być wystarczające dla sądu, aby mógł on wydać wyrok rozwiązujący małżeństwo. Jeżeli bowiem wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, sąd nie rozwiąże małżeństwa.

Podobnie będzie w przypadku jeżeli rozwodu zażąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia – jeśli jednak drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo odmowa jego zgody na rozwód będzie w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, sąd może wydać wyrok rozwiązujący dane małżeństwo.

Ocena dopuszczalności rozwodu

Kto ocenia trwałość i zupełność rozkładu pożycia małżeńskiego? Robi to oczywiście właściwy sąd (zawsze będzie to Sąd Okręgowy). Tym samym oznacza to, że o spełnieniu przesłanek pozwalających na rozwiązanie małżeństwa nie decydują strony toczącego się postępowania. Niewątpliwie to właśnie na nich spoczywa jednak obowiązek udowodnienia przed sądem, że doszło do nieodwracalnego i kompletnego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Trzy przesłanki rozwodowe

Osoby decydujące się na rozwód nie zawsze wiedzą czy doszło do zerwania wszystkich trzech wskazanych wcześniej więzi małżeńskich. Warto więc w tym miejscu wyjaśnić kiedy zachodzi taka okoliczność. Zerwanie więzi fizycznej oznacza nie tylko zaprzestanie współżycia fizycznego pomiędzy małżonkami, ale także i brak typowo fizycznych gestów świadczących o trosce czy miłości wobec partnera. Zanik więzi emocjonalnej (określanej także jako więź duchowa lub psychiczna) oznacza w praktyce albo wzajemny brak zainteresowania małżonków albo też obopólną wrogość, a niekiedy także i agresję (słowną, a nawet fizyczną). W przypadku zniszczenia więzi gospodarczej pojawi się brak prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego lub fakt oddzielnego mieszkania stron. Warto pamiętać, że wspólne zamieszkiwanie małżonków nie oznacza, iż sąd nie orzeknie rozwodu.

W praktyce zanik powyższych więzi nie musi oznaczać, że małżonkowie skaczą sobie do gardeł (choć niewątpliwie i takie przypadki pojawiają się na sali sądowej), wystarczające jest, że nie dzielą już ze sobą w zasadzie żadnego aspektu życia i zwyczajnie nie chcą dłużej trwać w fikcyjnym związku.

Wystąpienie powyższych przesłanek, a w zasadzie ich trwałość i zupełność, jest wnikliwie badana przez sąd na rozprawie. W praktyce oznacza to konieczność wysłuchania stron postępowania, a niekiedy także i przeprowadzenia postępowania dowodowego (zwłaszcza, gdy jeden z małżonków żąda stwierdzenia jednostronnej winy za rozpad związku).

Kiedy rozwód jest niemożliwy?

Rozwiązanie małżeństwa nie będzie oczywiście możliwe, gdy nie doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia – np. wtedy, gdy zanik więzi fizycznej, gospodarczej lub emocjonalnej będzie tylko czasowy, a przez to i odwracalny. W takim przypadku, sąd widząc szansę na uratowanie związku prawdopodobnie zdecyduje się orzec separację.

Trzeba jednak wiedzieć, tak jak była o tym mowa wcześniej, że trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego nie zawsze będzie dla sądu wystarczającym argumentem, aby oficjalnie zakończyć dany związek. Jeśli rozwód naruszyłby dobro wspólnych małoletnich dzieci stron lub byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, sąd nie będzie mógł rozwiązać małżeństwa. Kiedy dojdzie do takich sytuacji? Przykładowo wtedy, gdy jedno z małżonków jest nieuleczalnie chore, wymaga pomocy i rozwód dla niego stanowi rażącą krzywdę.

Niekiedy przeciwko udzieleniu rozwodu mogą przemawiać względy natury społeczno-wychowawczej, które nie pozwalają, by orzeczenie rozwodu sankcjonowało stan faktyczny powstały na tle złośliwego stosunku do współmałżonka albo na tle innych przejawów lekceważenia małżeństwa i rodziny (por. wyrok SN z 9.10.1998 r. sygn. akt III CKN 573/98). Z kolei naruszenie dobra wspólnych małoletnich dzieci może pojawić się np. wtedy, gdy potomstwo wymaga szczególnej i trwałej opieki obojga rodziców (pojawiającej się chociażby na skutek choroby fizycznej lub psychicznej). W tych przypadkach uzyskanie rozwodu będzie trudniejsze i będzie wymagało nieco więcej wysiłku.

Czy sprawa rozwodowa jest skomplikowana?

Zdecydowana większość spraw rozwodowych toczy się w napiętej atmosferze. To oczywiście nie ułatwia zadania, a przecież uzyskanie wyroku rozwodowego wiąże się z koniecznością spełnienia szeregu formalności (podobnie zresztą jak przy zawieraniu małżeństwa). Nic więc dziwnego, że zabiegani i skłóceni małżonkowie decydują się na wynajęcie profesjonalnego adwokata, który pozałatwia za nich wszelkie niezbędne sprawy przed sądem. Warto więc pamiętać, że stres związany z rozwodem może być zmniejszony właśnie poprzez zatrudnienie doświadczonego prawnika, który pomoże przejść przez wszystkie zawiłości prawne i wesprze swoją wiedzą nie tylko na sali sądowej, ale także i poza nią.

Potrzebujesz pomocy adwokata?

Nasza kancelaria oferuje profesjonalne wsparcie i kompleksową pomoc prawną na każdym etapie postępowania rozwodowego.

  • konsultacja z adwokatem 150 zł
  • napisanie pozwu od 400zł
  • poprowadzenie sprawy rozwodowej od 1230 zł

Zadzwoń lub napisz!