Rozwód – od czego zacząć?

Podjęcie decyzji o rozstaniu nie jest prostym zadaniem. Jeśli już jednak nastąpi, to przyszłych rozwodników czeka do załatwienia wiele formalności, bez których uzyskanie rozwodu nie będzie w ogóle możliwe. Jak wiadomo rozwód jest możliwy tylko wtedy, gdy zostanie przeprowadzona sprawa w sądzie, a to z kolei wiąże się z koniecznością sporządzenia odpowiedniego pozwu, wynajęcia prawnika i oczywiście poniesienia pewnych kosztów. Od czego jednak powinniśmy zacząć?

Rodzaje rozwodu

Decydując się na rozstanie, w pierwszej kolejności powinniście podjąć decyzję w jakiej formie chcielibyście się rozwieść. Chodzi oczywiście o kwestię winy za rozpad małżeństwa. Polskie prawo dopuszcza wydanie wyroku rozwiązującego małżeństwo bez orzekania o winie albo z winy jednego lub obojga małżonków. Ustalenie winy przez sąd jest co do zasady obowiązkowe, jeśli jednak małżonkowie zgodnie zawnioskują, aby rozwiązanie małżeństwa nastąpiło bez orzekania o winie, sąd przychylając się do tej prośby orzeknie tak, jakby żaden z małżonków winy za rozstanie nie poniósł. Kwestia winy ma znaczenie nie tylko moralne, ale także wpływa na to czy i w jaki sposób będzie można żądać alimentów od drugiej strony.

Jak ustalić opiekę nad dzieckiem?

Kolejną ważną kwestią jest ustalenie zasad wychowywania wspólnych małoletnich dzieci. Jeśli rozwodnicy nie posiadają potomstwa ten problem oczywiście odpada. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że sąd co prawda rozstrzyga o kwestii władzy rodzicielskiej oraz kontaktach z małoletnimi dziećmi stron z urzędu, jednak uwzględnia on pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Wypracowanie kompromisu w tej sferze już na samym początku z pewnością pomoże przejść przez całą sprawę rozwodową szybciej i bez szkody dla dzieci.

Alimenty przy rozwodzie

Nie bez znaczenia pozostaje także ustalenie ewentualnej odpowiedzialności alimentacyjnej. W tym przypadku możemy mówić zarówno o tzw. alimentach na dzieci, jak i również o alimentach dla jednego z małżonków. Kwestia prawa do uzyskania tego rodzaju świadczeń zależy jednak od wielu różnych czynników, m.in. od ustalenia czy i kto jest winny rozpadu małżeństwa, czy też jakie są możliwości zarobkowe zobowiązanego do alimentów. Na początku warto ustalić czy w ogóle będziemy chcieli żądać alimentów, a jeśli tak, to w jakiej wysokości.

Prawidłowo napisany pozew rozwodowy

Jeśli decyzja o rozwodzie już zapadła, wstępnie ustaliliście kwestię winy, opieki nad dziećmi i ewentualnych alimentów, konieczne będzie napisanie i złożenie pozwu do odpowiedniego sądu. Praktyka pokazuje, że im bardziej zawiła sprawa i napięte stosunki między małżonkami, tym zdecydowanie lepiej skorzystać z pomocy profesjonalnego prawnika – szczególnie, jeśli wiesz, że druga strona na pewno wynajmie adwokata lub radcę prawnego. W sprawach rozwodowych obowiązuje podstawowa zasada – im bardziej doświadczony prawnik, tym większa szansa na wygranie całej sprawy. Koszt wynajęcia profesjonalisty może więc okazać się mały, w porównaniu z wydatkami, które musielibyśmy ponieść, jeśli zdecydowalibyśmy się na samodzielne działanie.

Wróćmy jednak do pozwu. Jak każde pismo procesowe, wymaga ono spełnienia szeregu różnych warunków formalnych ujętych głównie w Kodeksie postępowania cywilnego. Pojawić się w nim muszą m.in. wnioski o zwrot kosztów sądowych, należyte uzasadnieni czy poprawne wskazanie stron i właściwego sądu (żeby nie wspomnieć o innych wymogach zawartych w KPC).

Opłata za pozew

Pozew podlega opłacie sądowej w wysokości 600 zł – jest to opłata stała uiszczana niezależnie od tego z czyjej winy zostanie orzeczony rozwód lub gdy zostanie orzeczony bez winy któregokolwiek z małżonków. Warto podkreślić, że ww. kwota nie stanowi wynagrodzenia prawnika, który pomoże w napisaniu pozwu (ta jest naliczana odrębnie).

Opłata sądowa, jak wskazuje sama nazwa, jest wpłacana na konto właściwego sądu, który będzie zajmował się sprawą. Opłaty od pozwu można jednak uniknąć – w tym celu należy złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z prawidłowo wypełnionym formularzem – oświadczeniem o stanie rodzinnym majątku dochodach i źródłach utrzymania. Sam wniosek nie podlega opłacie sądowej, podobnie jak dołączane do niego oświadczenie majątkowe. Jeśli sąd przychyli się do naszej prośby, zostaniemy zwolnieni od kosztów sądowych w całości lub w części, a to oznacza np. brak konieczności wnoszenia opłaty za pozew. Jeśli jednak sąd uzna, że nasze dochody wystarczą na pokrycie kosztów związanych ze sprawą rozwodową, poinformuje nas o tym pisemnie i wezwie do uiszczenia brakującej opłaty. Jeśli tego nie zrobimy, pozew zostanie odrzucony.

Gdzie złożyć pozew?

Do sądu, który jest właściwy w rozpoznawaniu spraw rozwodowych. Będzie nim każdorazowo Sąd Okręgowy, w okręgu którego mieszkali wspólnie małżonkowie. Z kolei jeśli istnieje sytuacja, w której miejsce zamieszkania małżonków było różne, pozew składa się w sądzie znajdującym się w okręgu zamieszkania pozwanego. Prawo do wniesienia pozwu rozwodowego mają oczywiście obie strony. Pamiętajmy, że powyższa właściwość sądu dotyczy również ewentualnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

W jaki sposób złożyć pozew?

Prawidłowo sporządzone pismo powinno być wydrukowane w 3 egzemplarzach – każdy z nich musi być podpisany własnoręcznie przez powoda lub przez występującego w jego imieniu pełnomocnika. Jeden egzemplarz jest przeznaczony dla pozwanego, drugi dla sądu, trzeci zaś dla powoda. Jeśli do pozwu dodajemy jakiekolwiek załączniki (np. wydruki rozmów, zdjęcia, odpisy aktów stanu cywilnego) pamiętajmy, aby także złożyć je w 3 egzemplarzach.

Podstawowymi załącznikami w każdej sprawie rozwodowej będą oczywiście odpisy skrócone aktów małżeństwa oraz urodzenia dzieci (te drugie, jeśli małżeństwo doczekało się wspólnego potomstwa). W przypadku żądania alimentów, niezbędne będzie również dołączenie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów każdej ze stron.

W praktyce przyjęło się, że załączniki wysyłamy w jednym oryginale (dla sądu) oraz w dwóch kopiach (dla stron). Do pozwu należy dołączyć również dowód uiszczenia opłaty sądowej w jednym egzemplarzu (np. kwit z poczty, wydruk z bankowości elektronicznej, znaczki sądowe). Jeśli zamierzamy wnioskować o zwolnienie od kosztów sądowych, takiego dowodu nie dołączmy. Wówczas do pozwu należy załączyć wspomniany wcześniej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z wypełnionym formularzem majątkowym (dostępnym na stronie internetowej każdego polskiego sądu).

Jeśli korzystamy z pomocy adwokata lub radcy prawnego, do pozwu dołączamy także udzielone mu pełnomocnictwo – w tym przypadku jednak robi to wszystko za nas wynajęty prawnik.

Przygotowanie do rozprawy

Po złożeniu wszystkich dokumentów do sądu, należy oczekiwać na zawiadomienie o terminie wyznaczonej rozprawy (trwa to ok. 2-3 miesięcy). Jeśli w złożonym pozwie pojawią się jakiekolwiek braki, sąd wezwie do ich uzupełnienia w terminie 7 dni od chwili odebrania takiego zawiadomienia. Jeśli jako pozwany odbierzesz pozew rozwodowy z sądu wraz z informacją o terminie rozprawy, masz 14 dni na zajęcie stanowiska wobec treści zawartej w pozwie. Jest to stosunkowo krótki czas, szczególnie jeśli nie spodziewałeś się rozwodu, a powód występuje wobec Ciebie z szeregiem różnych żądań. Najlepszym wyjściem jest wówczas skorzystanie z pomocy doświadczonego prawnika, który wie jak sprawnie poprowadzić sprawę rozwodową. Im szybciej w takiej sytuacji skorzystasz z usług adwokata lub radcy prawnego, tym lepiej – pamiętaj jednak, że tutaj o wiele bardziej liczy się duże doświadczenie, niż niska cena. Wynajęcie prawnika ma niewątpliwie wiele zalet, główną jest chociażby to, że sprawą nie trzeba zajmować się osobiście.

Ile trwa sprawa rozwodowa?

Osoby, które decydują się na rozwód pytają w pierwszej kolejności o jego koszty. Nie bez znaczenia pozostaje dla nich także czas trwania całej sprawy. Wiele w tej kwestii zależy od żądań, które będą przedstawiali małżonkowie oraz od tego czy pozostają ze sobą w konflikcie. Z reguły sprawy rozwodowe trwają od ok. 3 miesięcy do 2 lat i wymagają przeprowadzenia kilku większych rozpraw. Oczywiście zdarzają się rozwody uzyskiwane już podczas pierwszej wizyty w sądzie, jednak należą one do rzadkości.

Jeśli w sprawie pojawiają się kłótnie między małżonkami, małoletnie dzieci, żądanie ustalenia winy za rozpad związku oraz majątek przeznaczony do podziału, rozwód z pewnością nie nastąpi na pierwszej rozprawie. Jeśli chodzi o czas trwania sprawy rozwodowej, to warto również pamiętać o separacji. Zostanie orzeczona, jeśli sąd zobaczy szansę na uratowanie związku. W takim przypadku nawet nieudana próba podjęcia ratowania małżeństwa wydłuży czas oczekiwania na wydanie wyroku rozwodowego.

Rozwód z pewnością wymaga wielu poświęceń – czasu, wysiłku i kosztów. Aby uczynić go możliwie jak najmniej dotkliwym, warto skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego, który krok po kroku przeprowadzi nas przez poszczególne etapy sprawy, wyjaśni wszelkie zawiłości, pomoże uzyskać jak najkorzystniejszy wyrok i odciąży nas od konieczności osobistego załatwiania wielu różnych rzeczy.

Adwokat Michał Słomka

Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Swoje bogate doświadczenie zdobywał od 2007 roku nieprzerwanie świadcząc usługi prawne w ramach kilku krakowskich kancelarii, jak również świadcząc pracę na rzecz krakowskich urzędów oraz sądu. Specjalizuje się w sprawach z zakresu szeroko pojętego prawa cywilnego oraz prawa rodzinnego.